പാനമ– മധ്യ അമേരിക്കൻ രാജ്യമായ പാനമയിൽ ആയിരം വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുള്ള പുരാതന ശവകല്ലറ കണ്ടെത്തി. പാനമ സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 200 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ‘എൽ കാനോ’ പുരാവസ്തു ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിലാണ് ഈ സുപ്രധാന കണ്ടെത്തൽ നടന്നതെന്ന് ഗവേഷകർ അറിയിച്ചു. ശവകല്ലറയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച അസ്ഥികൂടത്തിന് ചുറ്റും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും ചിത്രപ്പണികളുള്ള മൺപാത്രങ്ങളും കണ്ടെത്തി. ഇത് അക്കാലത്തെ ഉയർന്ന പദവിയിലുള്ള വ്യക്തിയുടെ കല്ലറയാണെന്ന് പുരാവസ്തു ഗവേഷകയായ ജൂലിയ മായോ വ്യക്തമാക്കി.
വളകൾ, കമ്മലുകൾ, വവ്വാലുകളുടെയും മുതലകളുടെയും രൂപങ്ങൾ കൊത്തിയ നെറ്റിക്കണ്ണികൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എ.ഡി 800-നും 1000-നും ഇടയിലാണ് ഈ കല്ലറ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. പാനമയിലെ പ്രീ-ഹിസ്പാനിക് സമൂഹങ്ങളുടെ സംസ്കാരത്തെയും ആചാരങ്ങളെയും കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ ഈ കണ്ടെത്തൽ സഹായിക്കും. മരണശേഷവും സാമൂഹിക പദവി നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന വിശ്വാസമാണ് ഇത്തരം ആഡംബരപൂർണ്ണമായ ശവസംസ്കാരത്തിന് പിന്നിലെന്ന് വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഈ പ്രദേശത്ത് ഖനനം നടക്കുന്നുണ്ട്. സമാനമായ ഒൻപതോളം കല്ലറകൾ നേരത്തെ ഇവിടെ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. പാനമയുടെ സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം ഈ കണ്ടെത്തലിനെ “അത്യന്തം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നത്” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.