വാഷിംഗ്ടൺ: ഇറാനുമായുള്ള യു.എസ്-ഇസ്രായിൽ യുദ്ധം ഗൾഫ് മേഖലയിലെ നിർണായകമായ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെ അടിമുടി മാറ്റിമറിച്ചതായി യു.എസ് ഇന്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ട്. തങ്ങളുടെ താല്പര്യത്തിനനുസരിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഫലപ്രദമായി അടച്ചുപൂട്ടാനുള്ള ശേഷി ഇറാൻ ഇപ്പോൾ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് അമേരിക്കൻ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ വിലയിരുത്തൽ. ഗൾഫിൽ മാസങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്ന സംഘർഷം, ആഗോള സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയെപ്പോലും തകർക്കാൻ പോന്ന ശക്തമായൊരു ആയുധമാണ് ഇറാന്റെ കൈകളിൽ എത്തിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ അമേരിക്കൻ വാർത്താ മാധ്യമമായ സി.എൻ.എൻ ആണ് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്.
തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ ജലപാത വീണ്ടും തുറക്കാനും, ആണവ വിഷയത്തിൽ പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കാനുമായി അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഒരു ചട്ടക്കൂട് കരാർ വരും വെള്ളിയാഴ്ച ഔദ്യോഗികമായി ഒപ്പുവെക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. സംഘർഷത്തിനിടയിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള സമുദ്ര ഗതാഗതം കड़ाईപ്പടിയായി നിയന്ത്രിക്കാൻ തങ്ങൾക്ക് സാധിക്കുമെന്ന് ഇറാൻ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏതൊരു ആണവായുധത്തേക്കാളും ശക്തമായ ആയുധമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്മേലുള്ള യഥാർത്ഥ നിയന്ത്രണമാണ് ഇറാന് കൈവന്നിരിക്കുന്നതെന്ന് ഇന്റലിജൻസ് വൃത്തങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇടുങ്ങിയ ഈ ജലപാത തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെയുള്ള തന്ത്രപരമായ നേട്ടത്തെക്കുറിച്ച് ഇറാന്റെ ചിന്താഗതിയെത്തെന്നെ ഈ യുദ്ധം മാറ്റിക്കഴിഞ്ഞു.
ഗൾഫ് മേഖലയിലെ ഊർജ്ജ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്ക് നേരെ ആക്രമണം നടത്തുന്നത് ഫലപ്രദമായ ഒരു പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗമായി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് ഇറാൻ നേതാക്കൾ വിലയിരുത്തുന്നു. സംഘർഷത്തിനിടെ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ എണ്ണ, ഗ്യാസ് വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ ഇറാൻ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങൾ പ്രാദേശിക ഊർജ്ജ വിപണികളെ സാരമായി ബാധിക്കുകയും ആഗോള എണ്ണ വിതരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഒമാൻ ഉൾക്കടലിനെയും അറേബ്യൻ കടലിനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഊർജ്ജ ഇടനാഴികളിൽ ഒന്നാണ്. സംഘർഷത്തിന് മുമ്പ്, ആഗോളതലത്തിൽ വ്യാപാരം ചെയ്യപ്പെടുന്ന എണ്ണയുടെ അഞ്ചിലൊന്നും ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെ (എൽ.എൻ.ജി) ഭൂരിഭാഗവും ഈ വഴിയിലൂടെയായിരുന്നു കടന്നുപോയിരുന്നത്. ജലപാത പൂർണ്ണമായും തുറക്കുന്നതിനായി അമേരിക്ക ഇപ്പോൾ ഇറാനുമായി തീവ്രമായ ചർച്ചകളിലാണ്.
അതേ സമയം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തിന് ഭീഷണി സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ കഴിവിനൊപ്പം, ഇറാനെതിരായ നാവിക ഉപരോധത്തിലൂടെ തിരിച്ചടിക്കാൻ അമേരിക്കയ്ക്കുള്ള ശേഷിയും ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് സൈനിക വിശകലന വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഗൾഫിലും പരിസരത്തുമുള്ള നാവിക നീക്കങ്ങൾ വഴി ഇറാന്റെ തുറമുഖങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നിയന്ത്രിക്കാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് സാധിക്കും. ഈ സാഹചര്യത്തെ ഒരു ഇരട്ട ഉപരോധ ചലനാത്മകതയായിട്ടാണ് ചില നിരീക്ഷകർ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അതായത്, ഇറാന് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനെ ഭീഷണിപ്പെടുത്താൻ കഴിയുമ്പോൾ, അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇറാന്റെ സമുദ്ര വ്യാപാരവും ഊർജ്ജ കയറ്റുമതിയും തടയാൻ സാധിക്കും.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറന്നിടുകയും കരാറിലെ മറ്റ് വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കുകയും ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ പുതിയ ചട്ടക്കൂട് കരാർ കൊണ്ട് ഇറാന് യാതൊരു നേട്ടവുമുണ്ടാകില്ലെന്ന് മുതിർന്ന യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇറാൻ സാധാരണ സമുദ്ര ഗതാഗതം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതോടെ അമേരിക്ക ക്രമേണ തങ്ങളുടെ നാവിക ഉപരോധങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കും.
ആഗോള ബന്ധങ്ങളിലെ വിള്ളലും സാമ്പത്തിക പ്രതിഫലനങ്ങളും
ഹോർമുസിലൂടെയുള്ള ഊർജ്ജ പ്രവാഹം തടസ്സപ്പെടുത്താനുള്ള ഇറാന്റെ ശ്രമങ്ങൾ ചൈനയും മറ്റ് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുമുൾപ്പെടെയുള്ള അവരുടെ ചില പ്രധാന സാമ്പത്തിക പങ്കാളികളുമായുള്ള ബന്ധം വഷളാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കടലിടുക്ക് അടക്കാൻ ഭാവിയിൽ ശ്രമിച്ചാൽ അത് ഇറാന് വലിയ സാമ്പത്തിക, നയതന്ത്ര ബാധ്യതകൾ വരുത്തിവെക്കുമെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
പരമ്പരാഗതമായി സൈനിക വിദഗ്ധർ ഇറാന്റെ മിസൈൽ പദ്ധതികളിലും ആണവ മോഹങ്ങളിലുമാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും, വലിയൊരു സൈനിക സന്നാഹമില്ലാതെ തന്നെ ലോകത്തെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഒരു സമുദ്രപാതയെ ഭീഷണിപ്പെടുത്താൻ ഇറാന് സാധിക്കുമെന്ന് ഈ യുദ്ധം തെളിയിച്ചു. മാസങ്ങളോളം ഈ പാതയിൽ തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ബദൽ കയറ്റുമതി മാർഗ്ഗങ്ങൾ, റഷ്യൻ എണ്ണയ്ക്കുള്ള ഉപരോധം താൽക്കാലികമായി നീക്കൽ, തന്ത്രപരമായ ശേഖരത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോഗം എന്നിവ കാരണം ആഗോള ഊർജ്ജ വിപണി വലിയ തകർച്ചയില്ലാതെ പിടിച്ചുനിന്നു.
,
എന്നിരുന്നാലും, ഹോർമുസിലെ സമുദ്ര ഗതാഗതം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ ഈ ശേഷി വരും കാലങ്ങളിലും എണ്ണവിലയെയും ആഗോള സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയെയും ബാധിക്കുന്ന ഒരു ഭൗമരാഷ്ട്രീയ ഭീഷണിയായി നിലനിൽക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഈ പിരിമുറുക്കങ്ങൾക്ക് അയവ് വരുത്താനും വാണിജ്യ ഗതാഗതം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുമാണ് പുതിയ യു.എസ്-ഇറാൻ ചട്ടക്കൂട് കരാറിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.