ന്യൂദൽഹി: 2021 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥയായ ബുഷ്റ ബാനു ഉത്തർപ്രദേശിലെ കന്നൗജിൽ നിന്ന് അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിലൂടെയാണ് സിവിൽ സർവീസിലെത്തിയത്. സൗദി അറേബ്യയിൽ അധ്യാപികയായി ജോലി ചെയ്യുന്നതിനിടെ, രണ്ട് തവണ യു.പി.എസ്.സി പരീക്ഷയെഴുതിയാണ് അവർ ഐ.പി.എസ് നേടിയത്.
യു.പി.എസ്.സി പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള തന്റെ തയ്യാറെടുപ്പുകളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്ന ഒരു വീഡിയോയിൽ ‘ജയ് ഹിന്ദ്’ അല്ലെങ്കിൽ ‘വന്ദേ മാതരം’ പോലുള്ള ദേശീയ അഭിവാദ്യങ്ങൾക്ക് പകരം ‘അസ്സലാമു അലൈക്കും’, ‘ഇൻഷാ അല്ലാഹ്’, ‘ജസാക്കല്ലാഹ്’ തുടങ്ങിയ ഇസ്ലാമിക അഭിവാദ്യങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചത് വിമർശനത്തിന് വഴിവെച്ചിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് പശ്ചിമ ബംഗാൾ കേഡർ ഉദ്യോഗസ്ഥയായ ബുഷ്റ ബാനുവിനെ സ്ഥലം മാറ്റിയത്. ഔദ്യോഗിക ആശയവിനിമയത്തിൽ മതപരമായ ആവിഷ്കാരങ്ങൾക്കും നിഷ്പക്ഷതയ്ക്കുമിടയിലുള്ള അതിർവരമ്പ് എവിടെയാണെന്ന ചർച്ചകൾക്കും ഈ സംഭവം വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്.
ബുഷ്റ ബാനുവിന് എതിരെ പരാതി ഉയരാൻ കാരണമെന്ത്?
ഖരഗ്പൂരിൽ അഡീഷണൽ സൂപ്രണ്ടന്റ് ഓഫ് പോലീസ് ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ബാനുവിനെ സംസ്ഥാന സായുധ പോലീസ് വിഭാഗത്തിലെ ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്കാണ് സ്ഥലം മാറ്റിയത്. യു.പി.എസ്.സി പരീക്ഷാർത്ഥികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും തന്റെ പഠനാനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിനുമായി സെപ്റ്റംബർ 13-നാണ് ബാനു സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഒരു വീഡിയോ പങ്കുവെച്ചത്. അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിലെ റെസിഡൻഷ്യൽ കോച്ചിങ് അക്കാദമി തന്റെ പരീക്ഷാ തയ്യാറെടുപ്പിൽ വഹിച്ച പങ്കിനെക്കുറിച്ചും അവർ വീഡിയോയിൽ വിശദീകരിച്ചിരുന്നു.
എന്നാൽ വീഡിയോ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വലിയ വിമർശനത്തിന് ഇടയാക്കി. ‘അസ്സലാമു അലൈക്കും’ എന്ന് പറഞ്ഞ് ആരംഭിച്ച വീഡിയോയിൽ, സംസാരത്തിനിടയിൽ ‘ഇൻഷാ അല്ലാഹ്’ എന്നും ഒടുവിൽ ‘ജസാക്കല്ലാഹ്’ എന്നും അവർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെ ‘ജയ് ഹിന്ദ്’ അല്ലെങ്കിൽ ‘വന്ദേ മാതരം’ പോലുള്ള ദേശീയ അഭിവാദ്യങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഉപയോഗിച്ചില്ല എന്ന് ചോദിച്ച് ഒരുവിഭാഗം രംഗത്തെത്തി.
തുടർന്ന് ‘ദി ഹിന്ദു ലീഗൽ ഫണ്ട്’ എന്ന സംഘടന പശ്ചിമ ബംഗാൾ ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറിക്ക് പരാതി നൽകി. ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥ പൊതുവേദിയിലെ ആശയവിനിമയത്തിൽ നിഷ്പക്ഷത പാലിക്കണമെന്നും ദേശീയ അഭിവാദ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കണമെന്നും സംഘടന ആവശ്യപ്പെട്ടു.
“അവർ അസ്സലാമു അലൈക്കുമോടെയാണ് സംസാരം ആരംഭിച്ചത്; ഇടയ്ക്ക് ഇൻഷാ അല്ലാഹ് ഉപയോഗിച്ചു, ജസാക്കല്ലാഹ് പറഞ്ഞാണ് അവസാനിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ വന്ദേ മാതരമോ ജയ് ഹിന്ദോ ഉപയോഗിച്ചതുമില്ല,” എന്നായിരുന്നു സംഘടനയുടെ ആരോപണം. വിഷയത്തിൽ അന്വേഷണം നടത്തി നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
സർവീസ് ചട്ടങ്ങൾ മതത്തെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത്?
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ 1968-ലെ അഖിലേന്ത്യാ സർവീസ് (പെരുമാറ്റ) ചട്ടങ്ങൾക്ക് വിധേയരാണ്. ചട്ടം 3 പ്രകാരം ഉദ്യോഗസ്ഥർ സത്യസന്ധതയും കർത്തവ്യനിഷ്ഠയും സർവീസിന് അനുയോജ്യമായ പെരുമാറ്റവും പുലർത്തണം. ഔദ്യോഗിക ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുമ്പോൾ राजनीतिक നിഷ്പക്ഷതയും നീതിയും ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ചട്ടങ്ങൾ നിർദേശിക്കുന്നു.
ചട്ടം 3-ന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സർക്കാർ നിർദേശങ്ങളിൽ, ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സ്വകാര്യ മതസ്വാതന്ത്ര്യവും ഔദ്യോഗിക ഇടപാടുകളിൽ മതപരമായ പക്ഷപാതിത്വത്തിന്റെ പ്രതീതി സൃഷ്ടിക്കുന്ന പെരുമാറ്റവും തമ്മിൽ വ്യക്തമായി വേർതിരിച്ചു കാണിക്കുന്നുണ്ട്. സിവിൽ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് സ്വകാര്യ ജീവിതത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന മതം ആചരിക്കാനും പിന്തുടരാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനും അവകാശമുണ്ടെന്ന് ചട്ടങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഔദ്യോഗിക ഇടപാടുകളിൽ ഒരു പ്രത്യേക മതത്തിന് അനുകൂലമായ സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്നുവെന്ന പ്രതീതി ഉണ്ടാകാത്ത തരത്തിലായിരിക്കണം അവരുടെ പൊതുപെരുമാറ്റം. അതേസമയം, മതപരമായ അഭിവാദ്യങ്ങൾക്ക് പകരം ‘ജയ് ഹിന്ദ്’ അല്ലെങ്കിൽ ‘വന്ദേ മാതരം’ നിർബന്ധമായും ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് ചട്ടങ്ങളിൽ എവിടെയും പറയുന്നില്ല.
ആരാണ് ബുഷ്റ ബാനു?
ഉത്തർപ്രദേശിലെ കന്നൗജ് ജില്ലയിലാണ് ബുഷ്റ ബാനു ജനിച്ചത്. അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസിൽ പി.എച്ച്.ഡി പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ, ജൂനിയർ റിസർച്ച് ഫെലോഷിപ്പിനുള്ള ദേശീയ യോഗ്യതാ പരീക്ഷയായ നെറ്റും (NET) വിജയിച്ചു. തുടർന്ന് സൗദി അറേബ്യയിൽ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായി ജോലി ചെയ്തു. പിന്നീട് ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി യു.പി.എസ്.സി പരീക്ഷയ്ക്കായി തയ്യാറെടുക്കുകയായിരുന്നു.
ഈ കാലയളവിൽ വിവാഹിതയായ അവർക്ക് കുട്ടികളുമുണ്ടായിരുന്നു. മാതൃത്വവും സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച് അവർ നേരത്തെ സംസാരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2018-ൽ യു.പി.എസ്.സി പരീക്ഷയിൽ 277-ാം റാങ്ക് നേടിയ ബാനുവിന് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ട്രാഫിക് സർവീസിൽ (IRTS) നിയമനം ലഭിച്ചെങ്കിലും, രണ്ടാമത്തെ കുഞ്ഞിനെ ഗർഭം ധരിച്ചിരുന്നതിനാൽ ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചില്ല. അടുത്ത വർഷം വീണ്ടും പരീക്ഷയെഴുതി റാങ്ക് 234 ആയി മെച്ചപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ് അവർ ഐ.പി.എസിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നത്.
2021 ബാച്ചിലെ പശ്ചിമ ബംഗാൾ കേഡർ ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥയായ അവർ ഹൂഗ്ലി റൂറലിൽ അസിസ്റ്റന്റ് സൂപ്രണ്ടന്റ് ഓഫ് പോലീസ് ആയാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് ഖരഗ്പൂരിൽ അഡീഷണൽ എസ്.പി ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു വരികയായിരുന്നു.
കേരളത്തിലെ ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ കേസും
കേരളത്തിലെ ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ കെ. ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ കേസും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചർച്ചയാകുന്ന മറ്റൊരു സംഭവമാണ്. 2024-ൽ ‘മല്ലു ഹിന്ദു ഓഫീസേഴ്സ്’ എന്ന പേരിൽ ഒരു വാട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുകയും മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ അതിൽ ചേർക്കുകയും ചെയ്തതിനെ തുടർന്ന് ഗോപാലകൃഷ്ണനെ സസ്പെൻഡ് ചെയ്തിരുന്നു. ഗ്രൂപ്പിന് സാമുദായിക സ്വഭാവമുണ്ടെന്നും അഖിലേന്ത്യാ സർവീസിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കിടയിൽ വിഭജനം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഇടയാക്കുന്ന പെരുമാറ്റമാണിതെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയായിരുന്നു കേരള സർക്കാരിന്റെ നടപടി. എന്നാൽ തന്റെ ഫോൺ ഹാക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടതാണെന്നായിരുന്നു ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ വിശദീകരണം.
ഈ സംഭവങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും സമാനമല്ലെങ്കിലും, ഔദ്യോഗിക നിഷ്പക്ഷതയും വ്യക്തിപരമായ മതപ്രകടനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വരികൾ എവിടെയാണ് നിശ്ചയിക്കപ്പെടേണ്ടത് എന്ന ചർച്ചയിലേക്ക് ഇവ വിരൽചൂണ്ടുന്നു.