ഒരു ബെദുവിൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്ന് ഖത്തർ എന്ന കൊച്ചുരാജ്യത്തെ ലോകത്തെ അതിശക്തമായ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയാക്കി മാറ്റിയ ഭരണാധികാരി എന്ന നിലയിലാണ് ‘ഫാദർ അമീർ’ ഷെയ്ഖ് ഹമദ് ബിൻ ഖലീഫ അൽഥാനിയെ ഇനിയും കാലം ഓർക്കുക.
അറേബ്യൻ മണലാരണ്യത്തിലെ ഒരു സാധാരണ പ്രവിശ്യയിൽ നിന്നും ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതക (LNG) കയറ്റുമതിക്കാരായും, അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്രത്തിലെ വൻതോക്കുകളായും ഖത്തറിനെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തിയ ഒരു യുഗപുരുഷനാണ് വിടവാങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. 1995 മുതൽ 2013 വരെ ഖത്തർ ഭരിച്ച ‘ഫാദർ അമീർ’ ഷെയ്ഖ് ഹമദ് ബിൻ ഖലീഫ അൽഥാനി എന്ന ദീർഘദർശിയായ ഭരണാധികാരി, കേവലം ഒരു രാജാവ് എന്നതിനപ്പുറം ആധുനിക ഖത്തറിന്റെ നവോത്ഥാന ശില്പിയായിരുന്നു.
സൈനിക പാതയിൽ നിന്ന് അധികാരത്തിലേക്ക്
1952 ജനുവരിയിൽ ദോഹയിൽ ജനിച്ച ഷെയ്ഖ് ഹമദ്, തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം യുകെയിലെ പ്രശസ്തമായ ‘റോയൽ മിലിട്ടറി അക്കാദമി സാൻഡ്ഹേഴ്സ്റ്റിൽ’ നിന്നാണ് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത്. 1971-ൽ ബിരുദം നേടി തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം ഖത്തർ സായുധ സേനയുടെ ഭാഗമാവുകയും മേജർ ജനറൽ പദവി വരെ ഉയരുകയും ചെയ്തു. ആയുധ സാമഗ്രികളുടെ നവീകരണത്തിലൂടെ ഖത്തർ സൈന്യത്തെ ആധുനികവൽക്കരിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.
1977-ൽ കിരീടാവകാശിയായും പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായും നിയമിതനായ അദ്ദേഹം, 1989-ൽ രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്ന സുപ്രീം കൗൺസിൽ ഫോർ പ്ലാനിംഗിന്റെ ചെയർമാനായി ചുമതലയേറ്റു. തുടർന്ന്, 1995 ജൂൺ 27-ന് അദ്ദേഹം ഖത്തറിന്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തതോടെയാണ് രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രം തന്നെ തിരുത്തിക്കുറിക്കപ്പെട്ട വികസന കുതിപ്പിന് തുടക്കമായത്.
എണ്ണമറ്റ വികസനവും സാമ്പത്തിക വിപ്ലവവും
ഷെയ്ഖ് ഹമദിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഖത്തർ കണ്ടത് സമാനതകളില്ലാത്ത സാമ്പത്തിക വളർച്ചയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലയളവിൽ രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം (GDP) 24 മടങ്ങിലധികം വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ, പ്രതിശീർഷ ജിഡിപി ആറ് മടങ്ങായി ഉയർന്നു. നോർത്ത് ഫീൽഡ് ഗ്യാസ് ഫീൽഡിൽ നിന്നുള്ള പ്രകൃതിവാതക ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും 1996-ൽ എൽഎൻജി കയറ്റുമതി ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തത് രാജ്യത്തിന്റെ ഖജനാവിലേക്ക് പണത്തിന്റെ ഒഴുക്കുണ്ടാക്കി. 2010 ആയപ്പോഴേക്കും പ്രതിവർഷം 77 മില്യൺ ടൺ ഉൽപ്പാദന ശേഷിയുമായി ഖത്തർ ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ എൽഎൻജി ഭീമനായി മാറി.
ഊർജ്ജ മേഖലയ്ക്ക് പുറമെ, ഭാവി തലമുറയെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകൾ വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു. ഇതിനായി 2001-ൽ സ്ഥാപിച്ച ‘സുപ്രീം കൗൺസിൽ ഫോർ ഇക്കണോമിക് അഫയേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ്’ വഴി ലോകമെമ്പാടും വൻതോതിൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്തി ഖത്തർ ഒരു ആഗോള നിക്ഷേപ ശക്തിയായി മാറി.
മാധ്യമ വിപ്ലവവും ജനാധിപത്യ പരിഷ്കാരങ്ങളും
അറേബ്യൻ മണ്ണിൽ മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ സൂര്യോദയം കുറിച്ചത് ഷെയ്ഖ് ഹമദായിരുന്നു. അധികാരം ഏറ്റെടുത്ത ഉടൻ തന്നെ അദ്ദേഹം പത്രങ്ങളുടെ സെൻസർഷിപ്പ് നിർത്തലാക്കുകയും പിന്നീട് വാർത്താവിനിമയ മന്ത്രാലയം തന്നെ ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്തു. 1996-ൽ അദ്ദേഹം തുടക്കം കുറിച്ച ‘അൽ ജസീറ’ ടെലിവിഷൻ നെറ്റ്വർക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമരംഗത്ത് പാശ്ചാത്യ മേധാവിത്വത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു പുതിയ ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു.
കേവലം ഭരണം മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തെ ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കാനും അദ്ദേഹം ധീരമായ ചുവടുകൾ വെച്ചു. 1999-ലെ മുൻസിപ്പൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഖത്തറിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി സ്ത്രീകൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാനും മത്സരരംഗത്ത് വരാനുമുള്ള അവകാശം അദ്ദേഹം നൽകി. 2003-ൽ ജനഹിതപരിശോധനയിലൂടെ 2004 ജൂൺ 8-ന് ഖത്തറിന്റെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരം ഭരണഘടന പ്രഖ്യാപിച്ചു. ജനങ്ങളെ അധികാരത്തിന്റെ സ്രോതസ്സായി പ്രഖ്യാപിച്ച ഈ ഭരണഘടന, പൗരന്മാരുടെ അവകാശങ്ങളും സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും പൂർണ്ണമായും ഉറപ്പുനൽകുന്നതായിരുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസവും സാംസ്കാരിക മുന്നേറ്റവും
രാജ്യത്തിന്റെ വികസനം അറിവിലൂടെയായിരിക്കണം എന്ന് നിർബന്ധമുള്ളതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം 1995 ഓഗസ്റ്റിൽ ‘ഖത്തർ ഫൗണ്ടേഷൻ’ സ്ഥാപിച്ചു. ലോകോത്തര സർവ്വകലാശാലകളെ ഖത്തറിലേക്ക് എത്തിച്ച ‘എഡ്യൂക്കേഷൻ സിറ്റി’ ഇതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ശാസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസം, കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് എന്നിവയിലൂടെ ഖത്തറിനെ ഒരു ‘നോളജ് ബേസ്ഡ്’ (അറിവധിഷ്ഠിത) സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാക്കി മാറ്റാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള “ഖത്തർ നാഷണൽ വിഷൻ 2030” അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു.
ആഗോള നയതന്ത്രവും കായിക മാമാങ്കവും
ലോകരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു മികച്ച മധ്യസ്ഥനായി ഖത്തറിനെ മാറ്റിയെടുക്കുന്നതിൽ ഷെയ്ഖ് ഹമദിന്റെ നയതന്ത്രം വലിയ വിജയം കണ്ടു. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെയും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെയും വലിയ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ഖത്തർ വേദിയായി.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരമ്പരാഗതമല്ലാത്ത നിക്ഷേപ ചിന്തകളുടെയും കായിക പ്രേമത്തിന്റെയും ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമായിരുന്നു 2022-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ്. ഒരു അറബ്-ഇസ്ലാമിക രാജ്യം ആദ്യമായി ലോകകപ്പിന് വേദിയായപ്പോൾ, അതിന്റെ ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിൽ കാണികൾ ഷെയ്ഖ് ഹമദിന് നൽകിയ വൻ കയ്യടികൾ അദ്ദേഹം ജനഹൃദയങ്ങളിൽ എത്രത്തോളം സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവായിരുന്നു.
മാതൃകാപരമായ അധികാരമൊഴിയൽ
ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവ്വമായ ഒന്നായിരുന്നു 2013 ജൂൺ 25-ന് നടന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധികാരമൊഴിയൽ. പ്രായവും ആരോഗ്യവും ഉള്ളപ്പോൾ തന്നെ, സുഗമമായ ഒരു ഭരണമാറ്റത്തിനായി അദ്ദേഹം തന്റെ 33 വയസ്സുകാരനായ മകൻ ഷെയ്ഖ് തമീം ബിൻ ഹമദ് അൽഥാനിക്ക് ഭരണം കൈമാറി സ്വയം ‘ഫാദർ അമീർ’ പദവിയിലേക്ക് മാറി.
തന്റെ രാജ്യത്തെയും ജനങ്ങളെയും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പദവിയിലേക്ക് നയിച്ച ശേഷം, 74-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം യാത്രയാകുമ്പോൾ ലോകനേതാക്കൾ ഒന്നടങ്കം അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ആധുനിക ഖത്തറിലെ ഓരോ വികസന സ്പന്ദനങ്ങളിലും, അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തിലും ഷെയ്ഖ് ഹമദ് ബിൻ ഖലീഫ അൽഥാനി എന്ന വിപ്ലവകാരിയായ ഭരണാധികാരിയുടെ നാമം എന്നും തിളങ്ങിനിൽക്കും.